نمایندگی
شهرها
پشتیبانی
محصولات
فروش
محصولات
کتابخانه مذهبی
قرآن کریم (متن کامل، ترجمه، قرائت و ...)
 
نظرسنجی
سوالی برای نظر سنجی وجود ندارد
نظرات سایرین  |  آرشیو نظرسنجی
مستدركات و معاجم نهج‌البلاغه
آشنايي با نهج البلاغه / کتابشناسی / مستدركات و معاجم نهج‌البلاغه

مستدركات و معاجم نهج‌البلاغه

اصطلاح مستدرك نویسی در میان نویسندگان، اصطلاحی آشناست و به این معناست كه اموری در راستای هدف مؤلف بوده است ولی مؤلف به آن دست یابی نداشته است تا بتواند همه را در تالیف خویش ذكر نماید، در كتاب دیگری جمع‌آوری شود. نكته‌ی قابل توجه، هدف و انگیزه‌ی مؤلف است كه در مستدرك نویسی باید مورد لحاظ قرار گیرد. مثلا در كتاب شریف نهج‌البلاغه سید رضی به قصد جمع‌آوری سخنانی فصیح و بلیغ، دست به تالیف زده است و علاوه بر این می‌خواسته فضایل جامع حضرت و محاسن او را بیان كند. با توجه به مطالب فوق، مستدرك نویس‌های نهج‌البلاغه غالبا نتوانسته‌اند به هر دو هدف دست یابند گرچه در جلب هدف دوم موفق بوده‌اند. در مجموع مستدركاتی برای نهج‌البلاغه وجود داشته كه برخی‌ها در دسترس نیست و فقط نامی از آنها به یادگار مانده و برخی از آنها موجود است.

از برخی از نسخه‌های نهج‌البلاغه برمی‌آید كه سید رضی خود در فكر تكمله‌ای بوده تا همه‌ی سخنان حضرت را به منظور تأمین هدف خویش در آن ارائه نماید. ولی چیزی از آن به دست ما نرسیده است.

نمان كتاب‌هایی همچون«تاریخ الشهور و الدهور» كه عبدالجلیل رازی در كتاب النقض[1] از آن یاد كرده است و كتاب«تذلیل نهج‌البلاغه»[2] و ملحق نهج‌البلاغه، النهج‌القدیم فی كلام امیرالمؤمین (ع)[3] و كتاب النهج‌القدیم فی كلام امیرالمؤمنین (ع)[4] و نهج الفصاحه فی مستدرك نهج‌البلاغه، قابل ذكر است اینها كتبی است كه فقط نام آنها در كتابهای مرجع ذكر شده است.

مستدركات

افزون بر این كتابهای دیگری به عنوان مستدرك نهج‌البلاغه نوشته شده كه اینك در دست است از جمله:

1. مستدرك نهج‌البلاغه: تالیف شیخ هادی كاشف الغطاء(1289 یا 1287، 1361 هـ .ق) اسناد بخشهایی از نهج‌البلاغه و دفع شبهاتی از آن نیز در آخر همین كتاب آمده است. این كتاب توسط مطبعهالداعی در نجف اشرف چاپ شده است.

2. مصباح البلاغه فی مشكوه الصیاغه: تالیف سید حسن میر جهانی طباطبایی اصفهانی. تا كنون چهار جزء آن چاپ شده است. در این كتاب از مآخذ فرقین استفاده شده است.

3. نهج‌السعاده فی مستدرك نهج‌البلاغه: اثر شیخ محمد باقر محمودی كه در سیزده جلد تنظیم شده است. وی از كتابهای تمام فرقه‌های اسلامی بهره برده است. شیوه‌ی وی تلفیقی از شیوه‌ی شبیه موضوعی و تاریخی است. ترتیب موضوعات به صورت: كلمات، خطبه‌ها، نامه‌ها، دعاها، وصایا و اشعار است كه به ملاحظه‌‌ی تاریخ صدور احادیث هر موضوع ذكر شده است.

4. تمام نهج‌البلاغه: تالیف سید صادق موسوی با شناخت تقطیعات سید رضی، جایگاه سخنان حضرت را روشن كرده است. او ترتیبی دیگر برای نهج‌البلاغه اتخاذ كرده است كه به نظر جالب نیست و دلیل خاصی برای آن اقامه نشده است. این كتاب توسط موسسه‌ی امام صاحب الزمان(مشهد) در دو مجلد رحلی در سال 1418 هـ .ق چاپ شده است.

5. نهج‌البلاغه الثانی: تالیف شیخ جعفر حائری است در این كتاب 139 خطبه، 71 نامه و 236 حكمت به ترتیب نهج‌البلاغه گردآوری شده است. منابع این كتاب متنوع است و از كتب فریقین بهره برده است این كتاب در سال 1410 هـ .ق از سوی مؤسسه‌ی دارالحجره با قطع وزیری به چاپ رسیده است.

معاجم

1. المعجم المفهرس لالفاظ نهج‌البلاغه، محمد كاظم محمدی و محمد دشتی، موسسه النشر الاسلامی 1364 هـ .ش.

2.تصنیف نهج‌البلاغه، لبیب بیضون. در 425 عنوان؛ مركز النشر مكتب الاعلام الاسلامی، ط 2، 1408 هـ .ق.

3. جلوه‌های حكمت، گزیده‌ی موضوع كلمات امیر‌المومنین(ع)، تالیف سید اصغر ناظم زاده در 225 عنوان، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، 1375 هـ .ش.

4. الهادی الی موضوعات نهج‌البلاغه، تصنیف آیه الله مشكینی، كه چاپ اول آن در سال 1363 هـ .ش توسط انتشارات چاپخانه‌ی وزارت اسلامی چاپ شده است.

5. نهج‌الصباغه فی شرح نهج‌البلاغه، محمد تقی تستری، انتشارات رستمخانی، چاپ دوم، 1368 هـ .ش، 1409 هـ .ق، با 67 عنوان كلی در چهارده جلد.

6. الكاشف، دكتر مصطفوی، مطالب كتاب بر اساس 28 حرف عربی تنظیم شده است.

7. الدلیل الی موضوعات نهج‌البلاغه، علی انصاریان، شامل 100 عنوان.

8. فرهنگ آفتاب، عبدالمجید معادیخواه، با عناوینی جداگانه در 10 جلد.

9. فرهنگ معارف نهج‌البلاغه، محمد دشتی، در دو جلد.

10. نهج‌البلاغه موضوعی، عباس عزیزی.

11. مفردات نهج‌البلاغه، سید علی اكبر قریشی، در دو جلد.

 

--------------------------------------------------------------------------------

[1]. مثال النواصب فی نقض بعض فضائح الروافض، نوشته‌ی عبدالجلیل رازی از دانشمندان سده‌ی ششم هجری.

[2]. تالیف ابو الفتح عبدالله بین اسماعیل بن احمد بن اسماعیل جلی مشهور به ابن جلی به نقل از ابن ابی الحدید. ر.ك: دانشنامه‌ی امام علی. ج 12، ص 155.

[3]. كتاب«ملحق نهج‌البلاغه» تالیف احمد بن یحیی بن احمد بن ناقه است كه چند خطبه‌ی مهم مانند: خطبه‌ی موسوم به الدره الیتیمه. خطبه‌ی اقالیم و خطبه‌ی خالی از الف موسوم به خطبه‌ی مونقه را در آخر نهج‌البلاغه با نام ملحقات نهج‌البلاغه آورده است. نسخه‌ای از آن در كتابخانه آستان قدس رضوی به شماره‌ی 1860 موجود است.

[4]. ر.ك: همان، این كتاب تالیف سید خلف موسوی هریزی مشعشعی است. نوشته‌ی سید محمد كاظم كفایی(متولد 1345 قمری) است.

محمد تقي يوسفي

No
ثبت نظر
نام
متن
تقویم تاریخ
۱ ۱۳۹۶ شنبه ۱ مهر

شماره سفارش

 

اوقات شرعی