نمایندگی
شهرها
پشتیبانی
محصولات
فروش
محصولات
کتابخانه مذهبی
قرآن کریم (متن کامل، ترجمه، قرائت و ...)
 
نظرسنجی
سوالی برای نظر سنجی وجود ندارد
نظرات سایرین  |  آرشیو نظرسنجی
توسل در سیره پیامبر و اهل بیت
پيامبر و اهل بيت ع / توسل / توسل در سیره پیامبر

توسل در سیره پیامبر و اهل بیت(ع)

توسل در سیره پیامبر و اهل بیت - علیهم السلام - مورد تاكید قرار گرفته است و در میان روایات اسلامی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

توسل دارای اقسامی است كه به بعضی از آنها اشاره می‌شود:

1- خواندن خدا به حق اولیای او

1-1. پیامبر اكرم - صلی الله علیه واله- فرموده است: «خداوند عزوجل می فرماید: ای بندگان من! گرامی ترین خلق و پرفضیلت‌ترین آنان نزد من، محمد و برادرش علی و امامان بعد از وی هستند. اینان «وسیله» ها به سوی من می باشند. هر كس حاجتی دارد و نفعی را طالب است و یا دچار حادثه ای سخت و زیان بار گشته و برطرف شدن آن را می خواهد، مرا به محمد و آل طاهرینش بخواند تا به نیكوترین وجه حاجت او را برآورم».[1]

1-2. امام موسی كاظم - علیه السلام - می‌فرماید: هر‌گاه حاجتی به در‌گاه خداوند داشتی، چنین بگو: «اللهم انی اسألك بحق محمد و علی...»؛ یعنی، خدایا! به حق محمد و علی تو را می‌خوانم، به درستی كه نزد تو شأن و منزلت والایی دارند. پس به حق این منزلت و رتبه از تو می‌خواهم بر محمد و آل محمد درود فرستی و حاجت مرا بر‌آورده سازی.[2]

1-3. سمهودی از علمای اهل سنّت، در فصلی از كتاب خود تحت عنوان «توسل زائر به رسول خدا و شفیع قرار دادن وی به پیشگاه خدا» می‌نویسد: «بدان كه استغاثه از پیامبر اكرم و جاه و منزلت او را به درگاه خداوند شفیع قرار دادن، كار انبیا و مرسلین و سیره صالحان پیشین بوده است؛ قبل از خلقت آن حضرت و بعد از آن، چه در حال حیات و چه بعد از رحلت، چه در عالم برزخ و چه در عرصه قیامت...». عمر بن خطاب می‌گوید: «پس از اینكه آدم ابوالبشر مرتكب ترك اولی شد، در مقام توبه به پیشگاه خداوند عرضه داشت: «یا ربّ أسئلك بحق محمد - صلی الله علیه و اله - لمّا غفرت لی»؛ یعنی پروردگارا به حق محمد - صلی الله علیه و اله - از تو می‌‌خواهم كه مرا بیامرزی... .[3]

1-4. تعلیم توسل به اصحاب؛ عثمان بن حنیف می‌گوید: روزی در محضر پیامبر اكرم - صلی الله علیه و اله- بودم، حضرت به شخصی كه مشكل خود را به ایشان عرضه می‌‌كرد، شیوه دعا و توسل را چنین تعلیم فرمود: برو وضو بساز و دو ركعت نماز به جا آور و پس از آن خداوند را با این جملات بخوان: «اللهم انی اسألك و اتوجه الیك بنبیّك نبی الر‌حمه یا محمد انّی اتوجّه بك الی ربّی فی حاجتی لتُقضی، اللهم شفعّه فیّ»؛[4] «بار خدایا! از تو درخواست می‌كنم و به تو روی می‌آورم به پیامبرت، پیامبر رحمت. ای محمد! من به حق تو به سوی خدایم روی آورده‌ام تا حاجتم برآورده شود. خدایا! پیامبرت را در مورد من شفیع قرار ده».

1-5. توسل پیامبر - صلی الله علیه و اله - به انبیای گذشته؛ انس بن مالك می‌گوید: روزی كه فاطمه بنت اسد فوت كرد، پیامبر دستور داد قبری را حفر كنند. آن‌گاه خود حضرت وارد قبر شد و در آن خوابید و چنین دعا كرد: «اللهم اغفر لامّی فاطمه بنت اسد، و وسّع علیها مدخلها، بحق نبیّك و الانبیاء الذین من قبلی»؛ «خدایا! مادرم فاطمه بنت اسد را بیامرز و جایگاه او را وسعت بخش، به حق پیامبرت و پیامبران قبل از من».[5]

1-6. توسل امام حسین - علیه السلام - امام حسین - علیه السلام - در دعای معروف عرفه؛ چنین با خداوند مناجات می‌كند: «اللهم انّا نتوجّه الیك فی هذه العشیّه التی شرفتها و عظّمتها بمحمد نبیّك و رسولك...»؛«بار خدایا! ما در این شامگاه كه به آن شرف و عظمت بخشیده‌ای، به وسیله محمد - صلی الله علیه و اله - پیامبرت و رسول و برگزیده‌ات، رو به درگاه تو می‌آوریم».[6]

2- درخواست دعا از اولیای الهی

درخواست دعا همچنان كه از برادر و خواهر مؤمن امری صحیح و پسندیده است، از اولیای الهی و آبرومندان درگاه او، به طریق اولی به جا و پسندیده است و ریشه قرآنی دارد. فرزندان حضرت یعقوب(ع)، پس از پشیمانی از گناه خود و ظلمی كه نسبت به برادراشان یوسف(ع) روا داشته بودند، به یعقوب گفتند: «یا أبانَا استَغ‍‍‍‍ْفِرْ لَنا ذنوبَنا إِنّا كنا خاطئینَ»[7]؛ «ای پدر! برای گناهان ما طلب آمرزش كن كه ما خطا كار بودیم».

قرآن كریم در حق رسول گرامی اسلام- صلی الله علیه و اله - می‌فرماید: « وَ لَوْ أَنَّهمْ إِذْ ظَلَموا أَنْفسَهمْ جائوكَ فاسْتَغْفَروا اللهَ وَ استَغْفَرَ لَهم الرَّسول لَوَجَدوا اللهَ تَوَّاباً رَحیِماً»[8]؛«اگر آنان وقتی به خود ستم كردند، نزد تو می‌آمدند و از خدا آمرزش می‌‌خواستند و تو برای آنان طلب آمرزش می‌كردی، قطعاً خدا را توبه پذیر مهربان می‌یافتند».

3- درخواست حاجت از اولیای الهی

گونه سوم توسل این است كه به طور مستقیم حاجت خود را از اولیای الهی طلب كنیم؛ مثلاً بگوییم: ای پیامبر رحمت! مریض ما را شفا بده؛ همان گونه كه صحابی پیامبر اكرم - صلی الله علیه و اله -، خطاب به ایشان عرض كرد: «اسألك مرافقتك فی الجنّه»؛ «از تو می‌‌خواهم در بهشت همنشینت باشم».[9]

- منشا قدرت اولیای الهی

درخواست مستقیم از اولیای الهی، به واسطه اعتقاد به ولایت تكوینی آنان است؛ یعنی، آنان متكی به اذن و اراده و قدرت الهی، می‌توانند در عالم تكوین تصرف كنند و ـ مثلاًـ مریض را شفا دهند. درستی این نوع از توسل به اولیای الهی، مبتنی بر ولایت تكوینی اولیای الهی است. قرآن كریم و روایات شیعه و سنی بر اعطای چنین قدرتی به اولیای الهی دالالت دارد. در قرآن آمده است: هنگامی كه بنی اسرائیل از حضرت موسی - علیه السلام - طلب آب كردند، وی با كوبیدن عصای خود بر سنگ، دوازده چشمه آب از دل سنگ برای بنی اسرائیل روان ساخت.[10]حضرت عیسی، كور مادرزاد و مرض پیس را شفا می‌داد و حتی مردگان را زنده می‌كرد و از قبر بیرون می‌آورد.[11]یكی از اولیای الهی ـ كه از یاران حضرت سلیمان بود ـ در كمتر از یك چشم به هم زدن، تخت بلقیس را از یمن نزد سلیمان حاضر كرد.[12]یوسف - علیه السلام - پیراهن خود را به برادرانش داد و گفت: این را ببرید و بر چهره پدرم بیفكنید تابینایی‌اش را باز یابد، و چون برادرانش به این دستور عمل كردند، چشمان حضرت یعقوب شفا یافت.[13]

از دیدگاه روایات، عثمان ‌بن ابی العاص به واسطه تصرف تكوینی نبی اكرم - صلی الله علیه و اله - و دست نهادن بر سینه وی موفق به حفظ قرآن و عدم فراموشی آن تا آخر عمر شد.[14]در جنگ خیبر نیز، پیامبر اكرم با تصرف تكوینی و مالیدن آب دهان مبارك خود بر چشمان علی - علیه السلام - چشم درد ایشان را شفا داد.[15]

ولایت تكوینی پیامبران و اولیای الهی، از سوی خداوند است، از همین رو، درخواست حاجت از اولیای الهی همراه با این اعتقاد است كه: آنان مستقل از اراده و نیروی الهی، توان هیچ‌گونه تأثیر گذاری و تصرف در عالم را ندارند: «لا حول و لاقوه الابالله». بنا براین چنین درخواستی، همراه با این اعتقاد، هیچ‌گونه منافاتی با توحید و اعتقاد به این مطلب ندارد كه: تنها مبدأ مؤثر در عالم هستی خداوند است. به این اعتقاد كه آنان مبدأ مستقل تأثیر در عالم هستی‌اند، شرك در ربوبیت و درخواست بااین اعتقاد، عملی مشركانه است. تقی الدین سبكی از علمای اهل سنت می‌نویسد: «نوع سوم از توسل این است كه مقصود و حاجت، از رسول اكرم - صلی الله علیه و اله - طلب شود؛ زیرا او قادر بر سبب و واسطه شدن و بر آمدن حاجات است». وی با تصرف تكوینی پیامبر - صلی الله علیه و اله - [16]. می‌نویسد: «تصرف پیامبر به اذن خدا و قدرت او و فعل او است؛ نه اینكه آن حضرت خالق و فاعل مستقل باشد».[17]

 

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . بحارالانوار، ج94، ص22، ح20.

[2] . همان، ج94، ص22، ح19. و وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج7، ص203.

[3] . مستدرك صحیحین، ج 2، ص 615.

[4] . بحارالانوار، ج 26، ص 227و مسند احمدبن حنبل، ج 4، ص 138؛ حاكم نیشابوری، مستدرك صحیحین، ج 1، ص 313؛ سنن ابن ماجه، ج 1، ص 441، ح 1385؛ التاج الجامع (صحاح خمسه)، ج 1، ص 286؛ سهودی وفاء الوفاء، ج 4، ص 1373؛ سنن ترمذی، ج 5، ص 229، ح 3649.

[5] . وفاءالوفاء، ج 3، ص 898؛ كنزالعمال، ج 12، ص 148، ح 34425؛ المعجم الكبیر، ج 24، ص 352.

[6] . سیدبن طاووس، اقبال، ج2، ص 85.

[7] . یوسف، آیه 97.

[8] . نساء، آیه64.

[9] . صحیح مسلم، ج 2 ص 52؛ سنن ابی داوود، ج 1، ص 297، ح 2320؛ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 10، ص 207. بحار انوار، ج 99، ص 231.

[10] .«و اوحینا الی موسی اذ استسقی قومه ان اضرب بعصاك الحجر فانبجست منه اثنتا عشره عینا قد علم كل اناس مشربهم»: اعراف، آیه 160.

[11] . «و تبریء الاكمه والابرص باذنی و اذ تخرج الموتی باذنی...»: مائده، آیه 110.

[12] . «قال الذی نده علم من الكتاب انا اتیك به قب ان یرتد الیك طرفك، فلمّا راَه مستقراً عنده قال هذا من فضل ربّی...»: نحل، آیه 40.

[13] . یوسف، آیات 93 و 96.

[14] . المعجم الكبیر، طبرانی، ج 9، ص 47؛ مجمع الزوائد، ح هیثمی، ج 9، ص 3؛ سبل الهدی و الرشاد صالحی شامی، ج 6، ص 229؛ الغدیر، ج 5، ص 145.

[15] . صحیح مسلم، ج 7، ص 120.

[16] . روایت عثمان‌بن ابی العاص الامالی للطوس، ص 423.

[17] . تقی‌الدین سبكی، شفاء السقام فی زیاره خیرالانام، ص 165.

پرسش و پاسخ هاي شفاعت و توسل- نهاد نمايندگي رهبري در دانشگاه ها، ص52

 

No
ثبت نظر
نام
متن
تقویم تاریخ
۱ ۱۳۹۶ شنبه ۱ مهر

شماره سفارش

 

اوقات شرعی