نمایندگی
شهرها
پشتیبانی
محصولات
فروش
محصولات
کتابخانه مذهبی
قرآن کریم (متن کامل، ترجمه، قرائت و ...)
 
نظرسنجی
سوالی برای نظر سنجی وجود ندارد
نظرات سایرین  |  آرشیو نظرسنجی
انواع بهداشت
توصیه های تربیتی / بهداشت و تغذيه / انواع بهداشت

انواع بهداشت

بهداشت و علم پزشكی در اسلام:

چنانکه بهداشت جنبه پیش گیرانه دارد و علم پزشكی، جنبه درمانی، روایات شریف بر امر بهداشت و نظافت تاكیدات زیادی دارند. پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمودند: تا آنجا كه می توانید نظافت و بهداشت را رعایت كنید. زیرا اسلام بر نظافت بنا شده است و فقط انسان پاكیزه وارد بهشت می شود.[1] همچنین امام رضا ـ علیه السّلام ـ نظافت و پاكیزگی را از صفات انبیاء الهی می دانند.[2] و نیز، پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ برای اینكه مخاطبان خود را به حفظ بهداشت و نظافت تشویق نماید، می فرماید: خداوند متعال خود پاك و پاكیزه است و نظافت و پاكی را دوست دارد.[3]

حال که ضرورت و اهمیت بهداشت از نظر اسلام روشن شد و ما می خواهیم مسلمان واقعی و محبوب خداوند متعال باشیم باید بهداشت را در زمینه های مختلف مراعات کنیم؛ برای رسیدن به این هدف باید ابتدا انواع بهداشت و توصیه های آن را بشناسیم.

انواع بهداشت عبارتند از:

الف) بهداشت غذایی ب) بهداشت فردی ج) بهداشت عمومی د) بهداشت جنسی ه) بهداشت روانی. برای رعایتِ اختصار این نوشتار، و اهمیت «بهداشت روانی» آنرا در مقاله ای مستقل معرفی می نمائیم[4] و به انواع دیگر بهداشت اشاره می كنیم:

الف) بهداشت غذایی:

1 ـ دعوت به غذاهای پاك و پاكیزه (طیب): «ای مردم از آنچه در زمین است، حلال و پاكیزه را تناول كنید.»[5]

2 ـ ممنوعیت غذاهای غیر بهداشتی (خبیث): «و (آن رسول) بر آنان، هر غذای پاكیزه و مطبوع را حلال و هر چیز پلید و منفور را حرام می گرداند.»[6]

3 ـ ممنوعیت گوشت مردار و خوك: «همانا او گوشت مردار و خوك و... را بر شما حرام كرد و... »[7]

4 ـ ممنوعیت نوشیدن خون و شراب:[8] دكتر محمد علی رضائی، در مورد ممنوعیت گوشت مردار و خوك و خون و شراب، بحث های علمی و پزشكی مفیدی نموده اند و نظرات پزشكان متعددی را جمع آوری كرده است.[9]

5 ـ سفارش در مورد سبزیجات: نقل می كنند كه حضرت علی ـ علیه السّلام ـ بر سفره ای نمی نشستند الا اینكه بر آن سبزی باشد[10] و برای میوه ها و سبزیجات خواص زیادی ذكر فرمودند كه برای اختصار به معرفی منبع آن، بسنده می شود.[11]

توصیه های بهداشتی در مورد غذا خوردن: امام علی ـ علیه السّلام ـ فرمود: كسی كه دوست دارد، خیر خانه اش، زیاد شود، قبل از شروع به غذا خوردن وضو بگیرد... [12]. همچنین، حضرت علی ـ علیه السّلام ـ در توصیه ای به امام حسن ـ علیه السّلام ـ به خصلت هایی اشاره نمودند كه انسان را از طب بی نیاز می كند. بر سفره منشین الا وقتی كه اشتها داری و خوب غذا را بجو... »[13]

ب) بهداشت فردی: در دین ما مسائلی مطرح شده كه یكی از آثار آن بهداشت و نظافت است و حكمت هایی نیز دارد كه خداوند جهان به آن عالم است.

1 - وضو: با واجب شدن وضو برای هر نماز، هر مسلمان در 24 ساعت حداقل سه بار باید دست و صورت خود را بشوید.

2 - غسل: در اسلام غسل های واجب و غسل های بسیار زیاد مستحبی وجود دارد (مثل غسل جمعه) كه یكی از اسرار بی شمار این غسل ها، بهداشت و نظافت می تواند باشد. البته حكمت هایی نیز دارد كه ما انسان ها بخاطر محدودیت درك به كنه آن نمی رسیم.

3 - پاكیزگی لباس: كه یكی از شرط های لباس نماز گزار است و هر مسلمان برای 5 نماز واجب خود باید لباس تمیز و پاكیزه بپوشد در غیر نماز هم مسلمان باید لباس پاكیزه بپوشد. پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمودند: هر كس لباس می گیرد (و می پوشد) باید آنرا پاكیزه كند.»[14]

4 ـ بهداشت دهان و دندان: امام علی ـ علیه السّلام ـ فرمودند: مسواك زدن، پاك كننده دهان است و مورد رضای خداوند.[15] همچنین فرمودند: با خلال كردن، غذا (در لای دندانها) نمی ماند و بو نمی دهد و لذا حضرت ـ علیه السّلام ـ به خلال كردن و نوع چوب آن سفارش می فرمودند.[16]

5 ـ كوتاه كردن شارب (سبیل، موی روی لب): امام علی ـ علیه السّلام ـ: گرفتن شارب را نوعی نظافت می دانند.[17]

6 ـ حمام: مولا علی ـ علیه السّلام ـ در تعریف و تمجید از این مكان فرمودند: «چه جای خوبی است حمام كه به یاد آتش جهنم می اندازد و چرك را می برد.»[18]

7 ـ حجامت: آن حضرت ـ علیه السّلام ـ این كار را موجب سلامتی بدن و استحكام عقل، می دانند.[19] و دستورات و مطالب دیگری كه به این تعداد بسنده می شود.

ج) بهداشت عمومی: برای نمونه می توان دو مورد زیر را مورد توجه قرار دهیم:

1 ـ جمع آوری زباله: مولا علی ـ علیه السّلام ـ فرمودند: دستمال آلوده را در خانه نگذارید زیرا محل رشد شیطان (میكروب) است.[20]

2 ـ بهداشت خانه: امام باقر ـ علیه السّلام ـ فرمودند: «جارو كشیدن خانه، فقر را می برد.»[21] و امام علی ـ علیه السّلام ـ فرمودند: خانه هایتان را از تار عنكبوت پاك كنید و الا باعث فقر می شود.[22] و نیز فرمودند: خاكروبه را پشت در قرار ندهید زیرا محل شیطان (میكروب) است.[23]

د) بهداشت جنسی: در مسایل بهداشت جنسی مسائلی مطرح شده كه علم روز نیز آن را تاكید كرده است.

ـ ممنوعیت آمیزش با زنان در حالت عادت ماهیانه: قرآن می فرماید: «و از تو درباره حیض سوال می كنند، بگو چیز زیان باری است و لذا در حالت قاعدگی از زنان كناره گیری نمائید و با آنها نزدیكی ننمائید تا پاك شوند.»[24]

ـ ممنوعیت زنا: كه قرآن از آن به «فاحشه» یاد كرده است.[25]

ـ ممنوعیت هم جنس بازی (لواط)[26]

ـ ممنوعیت استمنا (خود ارضائی) كه حرام است.[27]

 

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . الری شهری محمد، میزان الحكمه، دار الحدیث، الطبعه‌ الاولی، ج 4، ح 20327.

[2] . همان، ح 20330.

[3] . همان، ح 20314.

[4] . ر. ك: پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، ج 2، صص 404-395 ـ بهداشت روان در اسلام، مهدی صانعی، مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی نقس دین در بهداشت روان، (آذر 76)، دفتر نشر نوید.

[5] . سوره بقره، آیه 168، و نیز: سوره‌ مائده، آیه 88، سوره انفال، آیه 69، سوره‌ نحل، آیه 114.

[6] . سوره‌ اعراف، آیه 175.

[7] . سوره‌ انعام، آیه 145 و نیز: سوره نحل، آیه 115، سوره‌ بقره، آیه 173، سوره‌ مائده، آیه 3.

[8] . همان و سوره‌ بقره، آیه 219.

[9] . ر.ك: پژوهش در اعجاز علمی قرآن، ج 2، صص 319 - 315، صص 325 - 320، صص 330 - 327، صص 341 - 336.

[10] . الحر العاملی، تفصیل وسائل الشیعه، تحقیق و نشر، موسسه‌آل البیت لاحیاء التراث، الطبعه الثانیه، 1414 ق، ج 24، ص 419، ح 30946.

[11] . دشتی محمد، مجموعه الگوهای رفتاری امام علی ـ علیه السّلام ـ، بهداشت و درمان، تهران، سازمان تحقیقات نیروی مقاومت بسیج، چاپ اول، 1380، فصل 8.

[12] . الشیخ صدوق، الخصال یا التحقیق، علی اكبر الغفاری، جماعه‌ المدرسین الحوزه العلمیه، ص 13.

[13] . وسائل الشیعه، ج 24، ص 245، ح 30451.

[14] . میزان الحكمه، ج 4، ح 20332.

[15] . الشیخ الكلینی، فروع الكافی، التحقیق، علی اكبر الغفاری، دارالكتب الاسلامیه، آخوندی، الطبعه الثالثه، 1367 ه، ج 6، ص 496، باب السواك، ح 4.

[16] . وسائل الشیعه، ج 24، ص 425.

[17] . الحرانی ابن شعبه، تحف العقول عن آل الرسول ـ صلّی الله علیه و آله ـ، التحقیق علی اكبر الغفاری، موسسه النشر الاسلامی لجماعه المدرسین، الطبعه الثانیه، 1404 ق، ص 100.

[18] . وسائل الشیعه. ج 2، ص 29، ح 1383.

[19] . مجلسی محمد باقر، حلیه المتقین، باب 9، فصل 12.

[20] .. واژه شیطان، به هر دو موجود پلید گفته می شود. فروع الكافی، ج 6، ص 299، باب النوادر، ح 18.

[21] . میزان الحكمه، ج 4، ح 20321.

[22] . همان، ج 4، ح 20326.

[23] . همان، ج 4، ح 20323.

[24] . سوره بقره، آیه 222.

[25] . سوره‌ اسراء، آیه 32 و نیز سوره‌ ممتحنه، آیه 12، سوره‌ نور، آیه 3 و 2.

[26] . ر. ك: سوره شعرا، آیه 165، سوره‌ اعراف، آیه 80، سوره عنكبوت، آیه 28.

[27] . دكتر رضائی در مورد حكمت ها و اسرار علمی و پزشكی این چهار مورد توضیحات مفصلی دارند، ر. ك: پژوهش در اعجاز علمی قرآن، ج 2، صص 370- 375، صص 379 - 384، صص 389- 391، صص 394 - 392.

سيد تقي موسوي - مرکز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه

 

No
ثبت نظر
نام
متن
تقویم تاریخ
۴ ۱۳۹۶ سه شنبه ۴ مهر

شماره سفارش

 

اوقات شرعی